Jak ciało i mikrobiom oddziałują wzajemnie na siebie
Organizm ludzki nie funkcjonuje w izolacji. Pozostaje w stałej interakcji z drobnoustrojami żyjącymi na jego powierzchni i wewnątrz niego, co wpływa na proces trawienia, funkcje immunologiczne, komunikację między narządami i ogólny stan zdrowia.
Zrozumienie tych interakcji dostarcza nowego spojrzenia na biologię człowieka i zdrowie.
Ludzie ewoluowali razem z drobnoustrojami
Drobnoustroje istniały miliardy lat przed pojawieniem się człowieka. W trakcie swojej ewolucji ludzie rozwijali się w otoczeniu mikroorganizmów, które do dziś pozostają nieodłącznym elementem ludzkiej biologii. Społeczności mikroorganizmów, znane jako mikrobiomy, bytują w całym organizmie — w jelitach, na skórze, w jamie ustnej, w nosie, w oczach i układzie moczowo płciowym, nieustannie wpływając na fizjologię ludzkiego organizmu.
Mikrobiom jelitowy jest największym i najbardziej liczebnym mikrobiomemw organizmie. W pierwszych latach życia zmienia się dynamicznie, aby by w okolicy 2 - 3 roku życia przyjąć stabilniejszy wzorzec, bardziej charakterystyczny dla wieku dorosłego wzorzec. Przez całe nasze życie mikrobiom adaptuje się i zmienia, w odpowiedzi na czynniki takie jak: dieta, przebyte choroby, stosowane leki czy środowisko zewnętrzne.
Fizjologia człowieka w systemie jelitowym
Bariera jelitowa
Bariera jelitowa tworzy aktywny punkt połączenia pomiędzy przewodem pokarmowym a resztą organizmu. Choć składa się zaledwie z jednej warstwy komórek, pomaga wchłaniać składniki odżywcze, jednocześnie pełniąc funkcję bariery wspierającej naturalny system ochrony organizmu.
Układ odpornościowy
Znaczna część układu odpornościowego jest powiązana z jelitami. Komórki odpornościowe zlokalizowane w pobliżu bariery jelitowej nieustannie monitorują sygnały przekazywane przez drobnoustroje i pochodzące ze spożywanej żywności, pomagając utrzymać równowagę między tolerancją a obroną.
Układ nerwowy
Jelito ma własny układ nerwowy, zwany jelitowym (enterycznycznym) układem nerwowym. Pomaga ona regulować perystaltykę jelitową, procesy wydzielnicze i odbieranie bodźców, a także komunikuje się z mózgiem.
Układ endokrynny
Jelito jest również narządem endokrynnym. Wyspecjalizowane komórki uwalniają hormony zaangażowane w regulację apetytu, trawienie, metabolizm i komunikację między jelitem a innymi narządami.
Jelito jako system
wzajemnych powiązań
Mikrobiom jelitowy jest częścią większego systemu jelitowego, w którym wiele elementów nieustannie współpracuje ze sobą. Zdrowie jelit kształtują interakcje między ludzkimi procesami fizjologicznymi, mikrobiomem jelitowym, procesami chemicznymi związanymi z trawieniem i podażą składników pokarmowych. Każdy z tych elementów odgrywa odrębną rolę, w połączeniu wpływają na funkcjonowanie bariery jelitowej, aktywność drobnoustrojów i komunikację wewnątrz organizmu.
Chemia procesów trawiennych w przewodzie pokarmowym
Kwas żołądkowy
Kwas żołądkowy wspomaga trawienie i ogranicza przeżywalność potencjalnie szkodliwych drobnoustrojów dostających się do organizmu wraz z pożywieniem.
Enzymy trawienne
Enzymy trawienne przyspieszają rozkład węglowodanów, białek i tłuszczów na mniejsze cząsteczki, które mogą być wchłaniane.
Kwasy żółciowe
Kwasy żółciowe pomagają trawić tłuszcze, a jednocześnie wpływają na aktywność drobnoustrojów i metabolizm człowieka.
Substancje odżywcze w systemie jelitowym
Substraty dla mikrobiomu
Niektóre rodzaje błonnika i skrobi opornych i skrobie oporne nie mogą być w pełni rozłożone przez enzymy wytwarzane przez ludzkie enzymy trawienne, lecz są w zamian wykorzystywane przez drobnoustroje jelitowe.
Substraty dla gospodarza
Składniki odżywcze, takie jak białka, tłuszcze, witaminy i minerały, odżywiają bezpośrednio ludzki organizm, a jednocześnie kształtują środowisko jelitowe.
Substancje bioaktywne
Substancje bioaktywne – takie jak polifenole obecne w produktach pochodzenia roślinnego – mogą oddziaływać zarówno na komórki ludzkie, jak i na drobnoustroje, przyczyniając się do przekazywania sygnałów i regulacji w obrębie systemu jelitowego.
Mikrobiom jelitowy
Mikrobiom jelitowy to zespół mikroorganizmów drobnoustrojów — w tym bakterii, wirusów i grzybów — które żyją w przewodzie pokarmowym. Drobnoustroje te oddziałują na siebie nawzajem, tworząc dynamiczny ekosystem, który ściśle oddziałuje na ludzi.
Mikrobiom jelitowy kształtowany jest przez całe życie przez działanie wielu czynników, w tym ekspozycję na drobnoustroje w młodym wieku, sposób karmienia początkowego, późniejszą dietę, środowisko zewnętrzne, przebyte choroby, przyjmowane leki. Choć po pierwszych latach życia staje się bardziej stabilny, pozostaje nadal podatny na działanie czynników wewnętrznych i zewnętrznych. Oznacza to, że mikrobiom jelitowy jest jednocześnie względnie stabilny i nieustannie zdolny do adaptacji.
Zdrowy mikrobiom jelitowy nie jest definiowany przez obecność konkretnych, „korzystnych” mikroorganizmów, lecz przez ogólny skład, aktywność funkcjonalną i odporność tego ekosystemu drobnoustrojów. Wyższa różnorodność drobnoustrojów jest na ogół powiązana z szerszym zakresem pełnionych przez nie funkcji i większą odpornością, choć to, co uważa się za optymalne, może różnić się między poszczególnymi osobami i zależeć od kontekstu.
Probiotyki mogą dawać korzyści zdrowotne
Probiotyki definiuje się jako żywe mikroorganizmy, których stosowanie w określonych ilościach wiąże się z uzyskaniem określonych korzyści zdrowotnych dla gospodarza.
Dowiedz się więcej o ich roli we wspieraniu zdrowia człowieka.